Van een strenge interne criticus naar een speelse reisgenoot

 In Blogs
Spread the love

 

“Als een vrouw karakter heeft, is ook haar cellulitis mooi.” – onbekend

Nu is de ochtend voor veel mensen al een moment waarop je niet op je gezelligst bent. Gelukkig valt dit bij mij als ochtendmens reuze mee. Alleen kan het humeur drastisch omslaan of in het negatieve versterkt worden wanneer je ook nog niet weet wat je aan moet trekken. Herkenbaar? Of geldt dit alleen voor vrouwen? Je weet gewoon werkelijk niet welke kleding je aan zult doen. Zelfs de kleding die je net gekocht hebt (met soms de prijskaartjes er nog aan) is op dat moment niet goed genoeg voor je.

En dan gebeurt het…je interne criticus wordt wakker en grijpt het moment aan om helemaal los te gaan. “Je ziet er ook niet uit!”, “Zo kan ik toch niet voor de dag komen?”, “Wat zal Pietje, Klaasje, Jantje ervan denken?”, “De zak chips van gisteravond had je beter kunnen laten staan, want dat zit je nu letterlijk om de buik en op de heupen.”, “Ik ben ook gewoon niet mooi en te dik!”, “Niks staat mij leuk, bij anderen staat alles altijd veel mooier.”, “Ik moet meer gaan sporten, want zo raak ik de kilo’s nooit kwijt.”… En zo kan ik wel even doorgaan. Een bekend stemmetje? Bij mij laat dit stemmetje geregeld van zich horen. Niet alleen wanneer ik ’s ochtends voor de kledingkast sta, maar eigenlijk op alle vlakken waar ik onzeker over ben.

Onzekerheid en dus eigenlijk angst is voor mij de trigger om de interne criticus het podium te geven. En verwacht dan niet een feel good musical, maar eerder een strak staaltje jezelf dissen. Wanneer angst en onzekerheid om de hoek komen kijken, zijn we er blijkbaar heel goed in om onszelf verder naar beneden te praten. Veelal gebeurt dit stilletjes in ons hoofd, maar soms merkt de buitenwereld dat er ‘iets’ is. Nadat je lang genoeg chagrijnig hebt volgehouden dat er niets aan de hand is, komt de bak bagger over jezelf er soms toch uit. Een leuke klus voor de ander om je ervan te overtuigen dat je zelfbeeld niet klopt.

Een mooi voorbeeld dus van negatieve zelfreflectie: ik wil wel, maar dan moet de buitenwereld het goedkeuren. Hiermee zet je jezelf dus vast in het beeld dat je van jezelf hebt (te dik, te lui, te lelijk, niet goed genoeg, niet slim genoeg, te weinig bereikt, etc.). Het gevolg is dat je hierdoor in een soort slachtofferrol blijft zitten waar je niet zomaar uit komt. Je omgeving probeert je te ‘redden’ door jou ervan te overtuigen dat je zelfbeeld niet klopt, waardoor je je eigenlijk niet begrepen voelt en verder gefrustreerd raakt. Zo kom je dus verder vast te zitten in je slachtofferrol. Je omgeving raakt gefrustreerd doordat ze je niet werkelijk kunnen helpen en haakt op enig moment af. Voor jou is dit weer een bevestiging van de juistheid van jouw zelfbeeld. Daarmee is de cirkel rond en blijft je interne criticus aan het woord.

Hoe kom je hier nu uit? De eerste stap is het herkennen dat je met een gewoontepatroon te maken hebt. Er is een bepaalde aanleiding geweest die immers je interne criticus heeft getriggerd. Dit kan bijvoorbeeld een specifiek voorval, spontane gedachte of een gevoel zijn geweest. Bekende gewoontepatronen zijn rampdenken, perfectionisme, te hoge eisen stellen aan anderen, te groot verantwoordelijkheidsgevoel en een te grote behoefte aan waardering, liefde of respect.

Vervolgens is het van belang dat je opmerkt welke automatische gedachten op gang gebracht zijn door de trigger. Je bent je hier misschien niet direct van bewust, dus dat vraagt wel de rust en ruimte om je eigen gedachten te kunnen observeren. Je kijkt daarbij ook naar de gevoelens die deze gewoontepatroon bij je losmaakt. Voel je boosheid, angst, verdriet, irritatie, schuld of schaamte? En waar voel je deze gevoelens in je lichaam? Dit kan zijn in je buik, hoofd, borst, een hoge ademhaling of hoge hartslag.

Dan is het van belang om in te zien welke tegenmaatregelen je uit je trukendoos trekt om deze gevoelens maar niet te hoeven voelen. Welke gedachten zet je ervoor in of welke acties onderneem je hiervoor? Denk hierbij aan het stellen van waarom-vragen, het eindeloos analyseren van de gebeurtenissen, het doorlopen van mogelijke rampscenario’s en daar oplossingen of plannen voor bedenken. Maar ook het zoeken van afleiding, het vermijden van situaties, het weg-eten of -drinken, afwachtend worden of extra je best doen zijn voorbeelden van tegenmaatregelen.

Nadat je dit voor jezelf in kaart hebt gebracht zul je de werking van jouw interne criticus steeds beter doorzien. In sommige situaties werkt dit zo verhelderend dat je de automatische gedachten direct weet te ontkrachten en glimlachend over kunt gaan op de orde van de dag. Maar in de meeste situaties kun je de gewoontepatronen doorbreken door er ander gedrag tegenover te zetten. Vaak betekent dit precies het tegenovergestelde gedrag laten zien dan de tegenmaatregelen die je neemt. De kunst is daarbij om niet door te schieten in het andere uiterste. Gewoon en normaal is goed genoeg.

Even weer terugkomend op het voorbeeld aan het begin van deze blog. Door bewustwording van wat er gebeurt als de interne criticus wakker wordt gemaakt, ben ik beter in staat dit patroon te doorbreken. In plaats van drastische tegenmaatregelen te nemen kies ik er bewust voor om het gevoel meer toe te staan en stapje voor stapje veranderingen in het gedrag aan te brengen. Op deze manier is het beter vol te houden en wordt je positief gemotiveerd door de kleine successen die je behaalt. En tot slot ook het inzicht dat gewoon goed, goed genoeg is. We zijn juist mooi in onze eigenheid en diversiteit. Perfectie is immers een illusie, dus waarom de moeite nemen dit te willen bereiken. Wees liever een vriendelijke, speelse reisgenoot van jezelf in het spel van dit leven. Dat maakt onze kijk op het leven een stuk lichter, positiever en tevredener.

Leave a Comment

Start typing and press Enter to search