Eerst begrijpen, dan begrepen worden

 In Blogs
Spread the love

 

“Seek first to understand, then to be understood.” – Stephen R. Covey

Deze uitspraak laat een belangrijke sleutel in goede communicatie zien. Hoe vaak voelen wij ons onbegrepen? Je vertelt je partner, vriend(in) of naaste familielid wat je dwars zit of graag kwijt wilt, je hebt een ingenieus idee of plan uitgedacht en brengt het in tijdens een vergadering op je werk, je hebt na lang wikken en wegen de knoop doorgehakt en deelt in je omgeving dat je eindelijk weet wat je wilt gaan doen…en dan stuit je op een muur van onbegrip. Vragende ogen die je aankijken met een blik van: “Waar gaat het in hemelsnaam over?” of “Waar gaat dit heen?” Zelfs met bijpassende reacties: “Wat ver gezocht.”, “Wat een onzin.” of “Dat zou ik nooit doen.”

Tja, en daar sta je dan met je goede gedrag. In plaats van je schouders op te halen en door te gaan met het plan dat je voor ogen had, begin je aan jezelf en aan je oordeelsvorming te twijfelen en voel je je klein worden. Al gauw hoor je jezelf “Laat maar zitten…” zeggen en je gaat over op een ander onderwerp of je houdt je voorlopig even stil. Herkenbaar? Dan ben je zeker niet de enige!

Onbegrip komt vaak voor. We hebben allemaal onze eigen referentiekader waarmee we in het leven staan en de (informatie)prikkels die op ons afkomen mee ontvangen. Wellicht kennen jullie de onderstaande optische illusie en weet je wat je in dit plaatje zou kunnen zien. Zodra je het eenmaal gezien hebt, kun je het niet meer niet zien.

Bron: R.L. Gregory (1970), “The intelligent eye”

Voor de mensen die dit plaatje nog niet eerder gezien hebben en denken te kijken naar een modern kunstwerk van zwarte en witte vlekken…er staat een dalmatiër rechts van het midden, die met zijn neus op de grond snuffelt. Deze hond was uiteraard al die tijd al te herkennen in het plaatje, echter valt hij niet direct op als je niet weet waar je naar moet kijken. Loopt de hond dan boos weg als jij niet begrijpt wat je in het plaatje zou kunnen zien? Nee, hij wacht geduldig af tot je hem gezien hebt. Nu heeft hij overigens ook geen andere keuze 😉 Maar wellicht was het voor ons ook beter geweest als we geen andere keuze hadden gehad. Dan waren er flink wat minder onnodige meningsverschillen en ruzies geweest. Misschien zelfs wel de lang gedroomde wereldvrede…

Als je namelijk begrijpt dat de ander een ander referentiekader heeft en op dit specifieke punt mogelijk niet ziet wat jij ziet of staat waar jij staat, dan zul je veel milder naar de reactie van de ander kijken. Je hoeft dus op zo’n moment niet aan jezelf te twijfelen. Het is beter om te leren accepteren dat de ander jou pas kan begrijpen als jij hem begrijpt. We luisteren namelijk vaak met het doel om antwoord te kunnen geven in plaats van om de ander echt te begrijpen. We projecteren daardoor vaak ongemerkt ons referentiekader op de ander: “Oh ik begrijp precies wat je bedoelt! Ik heb namelijk hetzelfde meegemaakt en toen…” En intussen hebben we niet in de gaten dat de ander zich compleet niet gehoord en begrepen voelt.

Wanneer je de moeite neemt te begrijpen hoe de ander in het leven staat, hoe zijn referentiekader werkt en wat voor hem belangrijk is, dan kun je daar in jouw communicatie rekening mee houden. Wellicht kies je dan voor een andere strategie om te vertellen wat je wilt zeggen en komt de ander ineens wel tot het inzicht en volle begrip van jouw situatie. Ook kan het zijn dat je tot de conclusie komt dat het beter is te wachten met het zeggen wat je wilt zeggen, tot de ander eraan toe is om het inzicht te ontvangen. Je respecteert daarmee de situatie van de ander op dat moment en je voorkomt een breuk in de onderlinge band.

Om dit goed te kunnen is het van belang dat je leert empathisch te luisteren. Je luistert dan niet alleen met je oren, maar ook met je ogen en met je hart. Welke veranderingen neem je waar bij de ander? Wat voel je erbij? Is het antwoord oprecht of sociaal wenselijk? Ook helpt het hierbij om af en toe eens wat afstand van de situatie te nemen. Je parkeert je eigen emoties, gedachten en oordelen die bij de situatie opkomen en kijkt wat er zich objectief en feitelijk aandient. Meditatie of een concentratieoefening uit de mindfulness kan hierbij helpen. Je kijkt naar het referentiekader van de ander en probeert hem oprecht te begrijpen. Uiteraard zonder dat je daar een oordeel over hebt. Oordelen vertroebelen namelijk ons waarnemingsvermogen.

Probeer goed naar de situatie te kijken. Wat dient zich op dat moment aan? Is die persoon er klaar voor? Kun je middels een andere strategie het verhaal vertellen of is het beter om even te wachten en te kijken wanneer die persoon er wel klaar voor is? Of is het überhaupt nodig om deze persoon dit te vertellen? Want op het moment dat iemand er niet klaar voor is om te horen wat jij te vertellen hebt, zul je een breuk creëren in jullie onderlinge band. Soms helpt het om daarbij de volgende vragen te stellen:

  • Stel je in de eerste plaats wel de juiste vraag?
  • Is ‘begrepen worden’ voor jou een voorwaarde voor de liefde, vriendschap of collegiale omgang?
  • Waar heb je nu werkelijk behoefte aan?
  • Is ‘begrepen worden’ voor jou een doel of een middel?
  • Welke andere middelen zijn er om jouw doel of behoefte te vervullen?

Kijk er dan oprecht met een milde blik naar wat zich aandient en of iemand eraan toe is om jouw bericht te ontvangen. En als dat niet het geval is, glimlach dan vriendelijk om de constatering en besef dat dit voor ons allemaal wel eens geldt. Kijk in dat geval of je gelijkgestemden in je omgeving hebt bij wie je het verhaal wel kwijt zou kunnen, mocht het op dat moment nodig zijn.

Voor jou kan het interessant zijn om te onderzoeken waarom het zo belangrijk voor je is om door deze persoon op dit punt begrepen te worden. Vind je de goedkeuring of waardering van deze persoon belangrijk? Durf je niet op je eigen gevoel en oordeelsvorming te vertrouwen? Geeft het je een soort veilige basis om de keuze ook daadwerkelijk te maken? Dan kan ik je bij deze zeggen dat dit idee van een veilige basis niet stabiel is. Je zoekt het immers buiten jezelf. De goedkeuring van een ander is vaak van tijdelijke aard en voorwaardelijk. De steun geldt zolang men er geen last van heeft of zolang de ander er ook een belang bij heeft. Zodra de voorwaarde wegvalt, is de steun ook ineens verdwenen en ben je je gevoel van een veilige basis kwijt.

Daarom is het van belang te beseffen en te leren dat de veilige basis in ons zelf gevonden kan worden. Daar zijn we namelijk niet afhankelijk van de mening, goedkeuring, acceptatie en waardering van anderen. Als het voor onszelf goed voelt, is het ook goed. Meer heb je dan niet nodig. Dat levert een flink gevoel van vrijheid en ruimte op! Door goed te kijken naar waar deze veilige basis in onszelf door verstoord is geraakt, kunnen we het ook oplossen. Klopt het beeld namelijk nog steeds of was het alleen op een specifieke situatie in ons verleden van toepassing? Mocht je daar niet zelf uitkomen, kun je daar natuurlijk altijd hulp bij vragen van een coach.

Tot slot kun je deze techniek ook op jezelf toepassen. Begrijp jij jezelf namelijk altijd wel? Weet je waarom je de dingen wilt en waarvoor je ze doet? Snap je wat er in je gebeurt wanneer je bepaalde gevoelens of emoties voelt en waar dit door veroorzaakt wordt? Want hoe kunt je van anderen verlangen dat ze je begrijpen als jij jezelf niet eens begrijpt?

Leave a Comment

Start typing and press Enter to search